Pasen staat voor de deur en de eierschalen vliegen alweer door de lucht. Maar terwijl jij geniet van je derde gekookt eitje, vraag je je misschien af: is dit eigenlijk wel zo gezond? Het antwoord is genuanceerder dan je denkt — en recentelijk is er ook een nieuw hoofdstuk bijgekomen: PFAS.
Cholesterol: de grote misvatting
Lange tijd gold cholesterol als dé boosdoener voor hart- en vaatziekten. Maar recent onderzoek laat een stuk genuanceerder beeld zien. We hebben cholesterol namelijk ook gewoon nodig — voor de aanmaak van hormonen, celmembranen en meer.
De bekendste soorten zijn LDL en HDL. LDL, ook wel “het slechte” cholesterol, transporteert cholesterol naar de cellen -op zich nuttig- maar kleeft ook aan de wanden van bloedvaten. Een te hoog niveau vormt daarmee snel een gezondheidsrisico.
HDL, “het goede” cholesterol, helpt bij de opname van antioxidanten en vitamines, maar ruimt ook overtollig LDL op. Het gaat dus niet om je totale cholesterolniveau, maar om de verhouding ertussen: de LDL:HDL ratio.
Eén ei per dag: prima voor de meeste mensen
Huidige studies laten een interessant dubbel effect zien. Regelmatig eieren eten verhoogt weliswaar het LDL, maar tegelijkertijd ook het HDL.
Ei-eiwit heeft bovendien een LDL-verlagend potentieel, en eieren van kippen die extra gezonde vetzuren krijgen bevatten ook omega-3 — gunstig voor de cholesterolbalans. Wetenschappers nuanceren daarom hun eerdere uitspraken: voor gezonde mensen zonder verhoogde cholesterol of erfelijke risicofactoren is één ei per dag geen probleem.
Ben je wél gevoeliger voor cholesterol of is je LDL al verhoogd? Beperk dan je eigeel consumptie.
PFAS: het nieuwe aandachtspunt
Dan is er nog iets anders om rekening mee te houden: PFAS. Dit zijn chemische stoffen die van nature niet voorkomen, vrijwel niet afbreken in het milieu en zich ophopen in dieren en mensen. Nederlanders krijgen al meer PFAS binnen dan de gezondheidskundige grenswaarde via gewoon eten en drinkwater — en hobbyeieren kunnen daar flink bovenop komen.
Het cruciale verschil zit hem in waar het ei vandaan komt. Eieren uit de supermarkt, van de markt of een speciaalzaak zijn veilig: ze worden gecontroleerd door de NVWA en voldoen aan Europese normen. Hobbyeieren — van kippen in achtertuinen, op zorgboerderijen of kinderboerderijen — zijn een ander verhaal. Het RIVM onderzocht 60 locaties verspreid over heel Nederland en trof op de meeste plaatsen te hoge PFAS-waarden aan. Het advies is daarom duidelijk: eet geen eieren van hobbykippen.
De reden? Kippen pikken regenwormen op uit de bodem, en die wormen zitten boordevol PFAS. Hoe meer buitenruimte een kip heeft, hoe meer wormen ze eet, en hoe meer PFAS er in de eieren terechtkomt.
En groenten uit eigen tuin?
Die situatie is gelukkig een stuk minder zorgwekkend. Planten nemen PFAS veel minder goed op dan dierlijke producten, simpelweg omdat PFAS zich hecht aan eiwitten — en die zijn in groenten nauwelijks aanwezig. Voor de meeste Nederlanders geldt: gewoon doorgaan met je moestuin. Wissel je eigen groenten af en toe af met winkelgroenten, en je zit goed.
Uitzondering: woon je vlak bij een grote chemische fabriek, zoals Chemours in de Dordrechtse regio? Dan gelden strengere lokale adviezen, en is het verstandig de website van je gemeente te raadplegen.
Hoe zit het in de regio Twente?
Voor mensen in het buitengebied rond Enschede is het beeld redelijk geruststellend voor de moestuin — de PFAS-concentraties in de Twentse bodem liggen op een vergelijkbaar niveau als de rest van Nederland, zonder de uitschieters die je bijvoorbeeld rond Chemours in Dordrecht ziet.
Er is wel een lokaal aandachtspunt: rond de voormalige militaire vliegbasis Twenthe zijn verhoogde concentraties PFOS aangetroffen in het oppervlaktewater, waarschijnlijk afkomstig van blusschuim dat vroeger bij oefeningen werd gebruikt. In de Hesbeek, een beek vlak naast het voormalige vliegbasisterrein, zijn concentraties gemeten die ver boven de norm liggen.
Voor de rest: geniet gerust van Pasen.
Heeft u nog vragen
of wilt u informatie?